Herinnert u zich mei 68 nog? De studentenrevoltes in Frankrijk onder leiding van Daniel Cohn-Bendit: weldra zou het protest heel Europa overspoelen en werden alle gevestigde waardes en normen in vraag gesteld. En ook al is het establishment toen niet gevallen, het heeft wel op zijn grondvesten gedaverd. Ook in de Formule 1 was er een ‘klein’ mei 68-evenement toen de nog vrij onbekende Johnny Servoz-Gavin de gevestigde waardes in de Formule 1 vier ronden lang het nakijken gaf …

Monaco 1968: de hoogmoed

Nu was Francis Georges Servoz-Gavin niet de eerste de beste: geboren in 1942 in Grenoble, bleek al vlug dat de jonge Servoz-Gavin zich alleen maar prettig voelde in een wereld vol glitter en glamour. In Grenoble betekende dat vooral de wereld van het skiën: Servoz was een goeie skiër, zij het niet erg gedisciplineerd. Vrij vlug schakelde hij van de twee latten over naar de vier wielen en schreef zich in voor een racecursus op Zolder: de eerste prijs was een Formule 3-chassis voor het seizoen 1965. Johnny gaf blijk van heel wat talent op de baan maar won niet. Wél had hij het probleem op zijn manier opgelost: hoewel hij al een vaste vriendin had, kreeg hij de Brusselse Véronique zo ver dat ze hem een Brabham kocht. Auto’s en meisjes …: het waren nu eenmaal de twee mantra’s van Servoz. Gestaag bouwde hij aan een reputatie in het Franse circuitwereldje en het moet gezegd: Servoz was snel én zeer getalenteerd. Daarnaast was hij totaal onberekenbaar: meisjes bij de vleet, roken, drinken … John Coombs, de Britse renstaleigenaar die Servoz in een Matra aan de start van de Formule 2 bracht in 1967, zei over hem: ‘Servoz-Gavin was another one for the women: drank like a fish, smoked like a chimney, had bad teeth but women everywhere.’ Hij sliep overigens ook nooit in de hotelkamer die Coombs voor hem geboekt had. Uiteindelijk zei hij tegen Coombs: ‘Doe geen moeite meer, ik vind altijd wel een bed.’ En ’s ochtends kwam hij aan op het circuit alsof hij niet geslapen had, aldus Coombs, maar hij was wel super-snel.
En toen kwam 1968. Ken Tyrrell kocht een Frans Matra-chassis en een Cosworth-motor voor Jackie Stewart. De combinatie had zeker potentieel maar toen Stewart in een Formule 2-wedstrijd op het Spaanse Jarama, zijn pols brak, had Tyrrell een probleem want Stewart kon niet rijden in de Grand Prix de Monaco op zondag 26 mei. Tyrrell kiest de jonge Servoz en vraagt Stewart om toch naar Monaco te komen en Servoz te coachen en vooral … in de gaten te houden: ‘Het scheelde niet veel of Tyrrell en Stewart hadden mij gevraagd om tussen hen in te slapen’, zei Servoz achteraf. Het klopt dat Servoz-Gavin natuurlijk zijn reputatie van vrouwensierder en nachtuil achter zich aan sleepte en dat Tyrrell en Stewart dat ten allen prijze wilden verhinderen. Of het daaraan lag, is niet bekend maar al in de proefritten op vrijdag klokte Johnny de tweede tijd achter Graham Hill: een sensatie! Op zaterdag zit het Johnny mee: het regent en dus blijven de rondetijden wat ze zijn. Dat betekent dat Johnny Servoz-Gavin (1’28’’2) op zondag 26 mei 1968, amper 3 jaar na zijn eerste stappen in de autosport, vanop de eerste rij zal vertrekken naast Graham Hill (1’28’’8).

En Servoz mist zijn start niet: wanneer de start gegeven wordt, trekt hij vanop de grid hard in eerste door en schiet voor Hill de helling van Ste-Dévote op. Une voiture bleue est en tête: voor het eerst ligt een Matra op kop. Sterker nog: voor het eerst in de geschiedenis van de Formule 1 ligt een chassis van Franse makelij op kop. En Servoz blijft sleuren in de lichtblauwe Matra MS 11: op het einde van de eerste ronde heeft hij al meer dan één seconde voorsprong op Hill, Surtees, Siffert en Rindt. Twee seconden in de tweede ronde, drie seconden in de derde ronde. Maar het feest eindigt bruusk in de vierde ronde: de Matra ligt niet meer op kop en hobbelt traag voorbij de tribunes. Het linker achter wiel hangt er scheef aan en voor Servoz is de Grand Prix afgelopen. Toch zijn de prestatie van Servoz en zijn opgave het grote gespreksonderwerp na de race: sommigen beweren dat Johnny al in de eerste ronde een borduur geraakt heeft en in de 3de ronde in de tunnel ook weer lichtjes tegen de stoeprand heeft geschuurd, genoeg om de ophanging van de Matra te breken. Servoz zelf ontkent het hevig: ‘Natuurlijk, natuurlijk gelooft niemand dat Servoz-Gavin niets geraakt heeft. Ik zal weer bij de meisjes gezeten hebben en niet geslapen hebben. Wél, ik vertel jullie: daar klopt niets van. Ik was super-geconcentreerd en zonder die ophanging had ik de race gewonnen. En ik heb niets geraakt: ik nodig iedereen uit om de velgen van mijn Matra te komen bekijken: ze zijn intact.’ Maar jaren later gaf Servoz toe dat hij wél de stoeprand had geraakt …
Maar Servoz-Gavin is alvast het vertrouwen van Tyrrell niet kwijtgespeeld: vijf maanden later heeft Tyrrell de middelen om een tweede Matra in te zetten en doet weer beroep op Servoz. Hoewel hij een matige kwalificatietijd rijdt en pas als 13de op de grid vertrekt, eindigt hij tweede!

In 1969 zal Servoz zich vooral op het Europese Formule 2-kampioenschap toeleggen (vergelijkbaar met de GP2-Series vandaag). Met succes overigens want hij wordt Europees Kampioen. Hij rijdt ook een paar Grand Prix voor Tyrrell en slaagt erin om met de vierwielaangedreven MS 84 zesde te worden in Canada. Het is de enige man die met een 4WD-Formule 1 in de punten kan eindigen.

Monaco 1970: de val

Hoewel Ken Tyrrell in 1970 beroep moet doen op het gloednieuwe March-chassis en geen Matra’s meer heeft, krijgt Johnny Servoz-Gavin een contract aangeboden om een heel seizoen lang naast wereldkampioen Jackie Stewart te rijden, voor vele jonge piloten de ultieme droom. Maar al bij de start van het seizoen blijkt dat Servoz nog amper een schaduw van zichzelf is: in Zuid-Afrika is hij pas 17de op de grid, geraakt in de race niet verder dan 10de en geeft in de 57ste ronde op. In Spanje gaat het nog slechter: hij staat, weliswaar naast Graham Hill, op de voorlaatste lijn bij de start. In de race zelf komt hij er niet aan te pas: er zijn veel incidenten en opgaves en slechts 5 wagens rijden de race uit. Johnny is 5de en dus laatste op twee ronden van winnaar Stewart. En in Monaco, het circuit waar hij pas twee jaar geleden geschiedenis schreef, gaat het nog slechter: niet gekwalificeerd … Tyrrell en Stewart denken er het hunne van: Servoz heeft een groot zeilyacht gekocht en is duidelijk met zijn gedachten niet meer bij de Formule 1. Overigens reageert hij heel bizar op zijn niet-kwalificatie want dezelfde avond geeft hij een party op zijn yacht om dat te vieren. ‘Toen had ik al moeten weten dat hij verloren was voor de Formule 1’, zei Tyrrell achteraf. En op zondag 7 juni is Servoz-Gavin er niet meer bij: hij heeft plots aangekondigd dat hij stopt met racen. Johnny bleef nog een paar maanden op zijn woonboot op de Seine en vertrok toen met zijn yacht op wereldreis. Racen interesseerde hem totaal niet meer: hij sprak er niet meer over, zocht niemand meer op en had zelfs zijn bekers die hij gewonnen had, in de Seine gekieperd.

Toch bleef iedereen zich afvragen waarom Servoz zo plots en onaangekondigd vertrokken was. De meest plausibele uitleg was een oogblessure. Tijdens de winter had hij met een Jeep door de Cevennes gereden en een tak in zijn oog gekregen. Hoewel hij in een donkere kamer gelegen had en bijna altijd een zonnebril droeg, was zijn oog niet genezen. Daardoor was hij heel onzeker geworden en uiteindelijk had hij gewoon schrik gekregen. In een tijd waarin zelfs grote kampioenen als Clark en McLaren verongelukten, was dat al bij al ook vrij acceptabel. Hoewel, er waren ook mensen die zegden dat dit ook weer typisch Johnny was: ooit had Johnny gezegd dat je alleen nieuw speelgoed krijgt, als je oud speelgoed kapot is. En had hij dit nu niet gedaan? Was hij daarom niet uit de autosport vertrokken om nieuwe dingen te kunnen doen?

Epiloog

De jaren gingen voorbij en niemand hoorde nog iets van Johnny die nog altijd over de zeven wereldzeeën rondzwierf. Tot in 1982, vlakbij Bandol, een gasfles op zijn boot ontplofte: het yacht brandde volledig uit en Johnny zelf was zwaarverbrand. Hij kreeg zelfs driemaal een hartstilstand en zweefde enkele dagen letterlijk op de rand van de dood. Maar hij kwam erdoor: het was gedaan met het zeilen en Johnny zocht zijn vrienden van vroeger weer op. Die organiseerden overigens meteen wat acties om Johnny te helpen want uiteraard had Johnny nooit iets geregeld qua ziekteverzekering en zo. Johnny zou zelfs terug gaan racen met een Peugeot 505 in het Frans toerwagenkampioenschap: in de proefritten draaide hij tijden die slechts 1/10 seconde trager waren dan de snelsten. Maar het ging uiteindelijk niet door: ‘’Ze hebben mij nodig gehad voor iets en nadien weer laten vallen’ was de reactie van Johnny. Halfweg de jaren ’80 ging Servoz-Gavin terug in Grenoble wonen waar hij in 2006 stierf op 64-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longaandoening.